Dr.BehzadRahmani

دکتر بهزاد رحمانی 
M.D
F.C.C.P
فوق تخصص جراحی ریه وقفسه صدری
(توراکس)
عضو کالج جراحان سینه آمریکا  

متخصص جراحی عمومی

(گوارش-گواتر)
نظام پزشکی18518 

 

شقاق مقعد

شقاق مقعد

شقاق مقعد

شقاق مقعد یا آنال فیشر (anal fissure) به بریدگی کوچکی که در بافت نازک و مرطوب (بافت مخاطی) پوشاننده سطح داخلی مقعد ایجاد میشود، گفته میشود. شقاق مقعد زمانی ایجاد میشود که مدفوع سفت یا بزرگ را دفع میکنید. معمولا شقاق درد و خونریزی در حین اجابت مزاج را به همراه دارد. همچنین ممکن است در عضله حلقوی انتهای مقعد دچار اسپاسم شوید.

شقاق مقعد در نوزادان بسیار شایع است اما در هر سنی ممکن است اتفاق بیفتد. بیشتر موارد شقاق با درمانهای ساده ای مانند افزایش مصرف فیبر یا نشستن در لگن یا وان حاوی آب گرم (و گاهی دارو) برطرف میشود اما گاهی اوقات ممکن است نیاز به عمل جراحی وجود داشته باشد.

 

علائم و نشانه های شقاق مقعد

علائم شقاق عبارتند از:

  • درد (گاهی اوقات شدید) در حین دفع مدفوع
  • درد پس از دفع که تا چند ساعت ممکن است طول بکشد
  • دیدن خون قرمز روشن در مدفوع یا دستمال توالت پس از اجابت مزاج
  • وجود بریدگی یا ترک مشهود در پوست اطراف مقعد
  • وجود توده کوچک یا زایده پوستی در پوست اطراف شقاق

 

در چه صورت باید به پزشک مراجعه کنیم؟

در صورتی که در هنگام دفع درد دارید یا متوجه وجود خون در مدفوع یا دستمال توالت شده اید به پزشک مراجعه کنید.

 

چه عواملی منجر به شقاق مقعد میشوند؟

عوامل شایع شقاق عبارتند از:

  • دفع مدفوع بزرگ یا سفت
  • یبوست و فشار زیاد هنگام دفع
  • اسهال مزمن
  • رابطه جنسی مقعدی
  • زایمان

عوامل شقاق که کمتر شایع هستند:

  • بیماری کرون یا نوع دیگری بیماری التهابی روده
  • سرطان مقعد
  • اچ آی وی (ایدز)
  • سل
  • سیفیلیس

 

عوامل زمینه ساز شقاق مقعد چیست؟

  • یبوست
  • زایمان
  • بیماری کرون
  • رابطه جنسی مقعدی
  • سن

 

شقاق چه عوارضی ممکن است ایجاد کند؟

عدم بهبودی زخم. شقاق مقعدی اگر ظرف هشت هفته بهبود نیابد، مزمن در نظر گرفته میشود و ممکن است به درمانهای بیشتری نیاز داشته باشد.

بازگشت شقاق. کسانی که یک مرتبه دچار شقاق مقعد شده اند احتمال بیشتری دارد که دوباره دچار آن شوند.

ادامه یافتن بریدگی مقعد به عضله ها. شقاق مقعد ممکن است ادامه پیدا کرده و به عضله حلقوی دور انتهای مقعد برسد. این عضله حلقوی مقعد را بسته نگه میدارد و اگر صدمه ببیند، التیام شقاق دشوارتر میشود. اگر شقاق درمان نشود چرخه ای از درد و ناراحتی ایجاد میکند که درمان آنها نیاز به دارو یا جراحی دارد.

 

چگونه از شقاق مقعد پیشگیری کنیم؟

برای پیشگیری از شقاق باید از یبوست یا اسهال پیشگیری کنید. غذاهای پر فیبر، نوشیدن مایعات زیاد و ورزش منظم به منظم شدن عملکرد روده و جلوگیری از اسهال و یبوست کمک میکند.

شکل- تصویرسمت راست شقاق مزمن و تصویر سمت جپ، شقاق حاد را نشان میدهد.

 

تشخیص شقاق مقعد چگونه است؟

پزشک سابقه پزشکی شما را جویا میشود و معاینه فیزیکی انجام میدهد. در معاینه دکتر با ملایمت ناحیه مقعدی شما را بررسی میکند. اغلب بریدگی شقاق مشهود است. معمولا این معاینه تنها کاری است که برای تشخیص شقاق لازم است.

شقاق مقعدی حاد شبیه یک بریدگی تازه و التیام نیافته به نظر میرسد و تا حدی شبیه بریدگی کاغذ است. شقاق مزمن احتمالا بریدگی عمیقتری است و ممکن است همراه با یازده های گوشتی بیرونی یا داخلی باشد. شقاق در صورتی مزمن در نظر گرفته میشود که بیش از هشت هفته طول بکشد.

محل شقاق سر نخهایی از عامل آن در اختیار پزشک قرار میدهد. اگر بریدگی در طرفین سوراخ مقعد ایجاد شده باشد نه جلو یا پشت آن، احتمال دارد که اختلال دیگری مانند بیماری کرون عامل آن بوده است. در مواردی که پزشک فکر میکند ممکن است بیماری دیگری داشته باشید که عامل شقاق شده است، آزمایشهای زیر را تجویز میکند:

آنوسکوپی . در آنوسکوپی دستگاهی به نام آنوسکوپ که شکل لوله دارد وارد مقعد میشود تا پزشک بهتر بتواند راست روده و مقعد را ببیند.

سیگموئیدوسکوپی منعطف. در این روش پزشک یک لوله منعطف باریک را که در سر آن دوربین قرار دارد، وارد انتهای روده شما میکند. اگر زیر 50 سال سن دارید و هیچ عامل زمینه ساز بیماریهای روده یا سرطان روده ندارید، این روش ممکن است به جای کلونوسکوپی انجام شود.

کلونوسکوپی. در کلونوسکوپی یک لوله (شلنگ) منعطف باریک از مقعد وارد تمامی روده تان میشود تا پزشک خوب داخل روده را ببیند. سر شلنگ کلونوسکوپ به دوربین و لامپ مجهز است. در افراد بالای 50 سال و یا کسانی که ریسک فاکتور سرطان روده و یا علائمی از بیماریهای دیگر (مانند اسهال یا دل درد) را دارند این روش توصیه میشود.

 

روشهای درمان شقاق مقعد چیست؟

اگر اقداماتی انجام بدهید که مدفوع نرم باشد و راحت دفع شود، شقاق مقعد اغلب ظرف چند هفته بهبود می یابد. اقداماتی که باید انجام دهید خوردن غذاهای پرفیبر و مایعات زیاد است. همچنین چند مرتبه در روز به مدت 10 تا 20 دقیقه در تشت حاوی آب گرم بنشینید به خصوص پس از اجابت مزاج. این کار به شل شدن عضله حلقوی مقعد و بهبودی سریعتر زخم کمک میکند.

اگر علائم تان برطرف نشد، نیاز به درمانهای دیگر دارید:

  • درمانهای غیر جراحی شقاق مقعد

نیتروگلیسرین موضعی (استعمال خارجی). برای افزایش گردش خون در محل بریدگی و تسریع بهبودی زخم از این دارو استفاده میشود. نیتروگلیسرین معمولا یک درمان پزشکی است و زمانی مد نظر قرار میگیرد که درمانهای محتاطانه دیگر موثر نبوده اند. از جمله عوارض جانبی آن سردرد می باشد که میتواند شدید باشد.

کرمهای بی حس کننده موضعی. از جمله رایجترین این داروها، لیدوکائین هیدروکلرید است که برای برطرف کردن درد میتواند موثر باشد.

تزریق بوتاکس (سم بوتولینوم نوع آ). این کار برای فلج کردن عضله منقبض کننده مقعد و رها کردن آن از اسپاسم انجام میشود.

داروهای فشار خون. داروهایی مانند نیفِدیپین (nifedipine ) یا دیلتیازِم (diltiazem ) میتوانند به شل کردن عضله مقعد کمک کنند. این داروها ممکن است به صورت خوراکی یا استعمال خارجی تجویز شوند. ممکن است زمانی این داروها تجویز شوند که نیتروگلیسرین موثر نبوده یا عوارض جانبی نامساعدی ایجاد کرده است

عمل جراحی درمان شقاق مقعد

اگر شقاق مزمن دارید که به درمانهای دیگر مقاوم است، یا اگر علائمتان شدید است ممکن است عمل جراحی برایتان توصیه شود. پزشک معمولا عملی به نام اسفنکتروتومی داخلی جانبی lateral internal sphincterotomy (LIS) انجام میدهد که در آن بخش کوچکی از عضله حلقوی مقعد برش میخورد تا درد و اسپاسم کاهش یابد و بهبودی بریدگی شقاق سریعتر صورت بگیرد.

پژوهشها نشان میدهند برای شقاق مزمن، جراحی بسیار موثرتر از درمانهای دیگر است. با این حال عمل جراحی شقاق مقعد احتمال کمی دارد که منجر به بی اختیاری دفع شود.

 

 

 

 

 

دکتر بهزاد رحمانی 

دسته ها: مقاله ها

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از تائید مدیریت منتشر می شود.
 

آخرین نوشته ها