Dr.BehzadRahmani

دکتر بهزاد رحمانی 
M.D
F.C.C.P
فوق تخصص جراحی ریه وقفسه صدری
عضو کالج جراحان سینه آمریکا  

متخصص جراحی عمومی
توراکس
(گوارش-گواتر)
نظام پزشکی18518 

 

چه آزمایشهایی برای تشخیص یا درمان سرطان معده انجام میشود؟

چه آزمایشهایی برای تشخیص یا درمان سرطان معده انجام میشود؟

چه آزمایشهایی برای تشخیص یا درمان سرطان معده انجام میشود؟

 

سرطان معده معمولا زمانی شناسایی میشود که فرد برای علائم گوارشی که دارد به پزشک مراجعه کرده و با دارو درمانی مشکلش حل نشده است. اگر پزشک به سرطان معده ظنین باشد، آزمایشهایی برای تشخیص یا رد آن انجام میشود که به صورت زیر است.

دریافت سابقه پزشکی و معاینه فیزیکی

پزشک سوالاتی راجع به علائمی که دارید از جمله درد، نفخ و مشکلاتی در غذا خوردن میپرسد و سابقه پزشکی شما و خانواده تان را جویا میشود تا ببیند عوامل زمینه ساز سرطان معده را دارید یا نه. معاینه فیزیکی اطلاعاتی در مورد سلامت عمومی، نشانه های سرطان معده و مشکلات دیگر در اختیار پزشک قرار میدهد. به خصوص دکتر شکم تان را لمس میکند تا هر گونه تغییر غیر طبیعی در آن را متوجه شود.

اگر پزشک فکر کند ممکن است سرطان معده یا نوع دیگری از مشکلات معده را دارید شما را به متخصص گوارش ارجاع میدهد.

آندوسکوپی فوقانی

آندوسکوپی فوقانی که به آن  esophagogastroduodenoscopy یا به اختصار EGD نیز گفته میشود، آزمایش اصلی برای تشخیص سرطان معده است. این روش زمانی که فرد عوالم زمینه ساز یا علائم نشان دهنده بیماری معده را داشته باشد، انجام میشود.

در آندوسکوپی ، لوله باریک و انعطاف پذیری که در سر آن دوربین و لامپ کوچکی تعبیه شده از طریق دهان به داخل معده فرستاده میشود. به این ترتیب دکتر میتواند لایه پوشاننده سطح داخلی مری (آستر مری)، معده و اولین بخش روده کوچک را ببیند. اگر نواحی غیر طبیعی در این بخشها دیده شود میتوا با استفاده از ابزارهایی که از طریق آندوسکوپ فرستادم میشود، نمونه ای از بافت برداشته شود که به این کار بیوپسی گفته میشود. این نمونه بافت به آزمایشگاه فرستاده میشود تا در زیر میکروسکوپ دقیق بررسی شود.

سرطان معده در آندوسکوپی ممکن است به صورت یک زخم، زایده قارچی شکل بیرون زده یا نواحی ضخیم شده مسطح پراکنده از مخاط (به نام linitis plastic) دیده شود. متاسفانه سرطان معده در سندرم سرطان معده منتشر ارثی با اندوسکوپی دیده نمیشود.

آندوسکوپی به عنوان بخشی از نوعی آزمایش تصویر برداری به نام سونوگرافی آندوسکوپی نیز ممکن است استفاده شود. سونوگرافی آندوسکوپی معمولا با آرام بخش و در حالی که خواب هستید، انجام میشود. اگر آرام بخش استفاده شود احتمالا پس از آن نمیتوانید خودتان رانندگی کنید.

سونوگرافی آندوسکوپی

در سونوگرافی از امواج صوتی برای ایجاد تصاویری از اندامهای داخلی مثل معده استفاده میشود. در سونوگرافی معمولی یک پروب به نام ترانس دوسر (مبدل) بر روی پوست قرار داده میشود تا امواج صوتی ساطع کند و بازتابهای آن را که از اندام داخلی برمیگردد، دریافت نماید. الگوی اکوها توسط کامپیوتر پردازش میشود تا تصویر سیاه و سفید در نمایشگر حاصل شود.

در سونوگرافی آندوسکوپی یک مبدل کوچک در نوک آندوسکوپ قرار داده میشود. در حالی که شما خواب هستید، آندوسکوپ از طریق حلق پایین فرستاده میشود و به معده میرسد. این باعث میشود مبدل مستقیما روی دیواره معده در محل تومور قرار میگیرد. پزشک لایه های دیواره معده و غدد لنفاوی مجاور آن و سایر ساختارهای مجاور معده را مشاهده میکند. کیفیت این تصاویر بهتر از سونوگرافی معمولی است چون مسافتی که امواج صوتی باید طی کنند کمتر است.

سونوگرافی آندوسکوپی در مشاهده گسترش سرطان در دیواره معده، بافتهای مجاور و غدد لنفاوی اطراف بسیار موثر است. همچنین برای کمک به هدایت سوزن در ناحیه مشکوک به سرطان و برداشتن نمونه از این روش استفاده میشود.

نمونه برداری از معده

پزشک اگر در آندوسکوپی به سرطان معده مشکوک باشد، تنها راه اطمینان یافتن از آن نمونه برداری است. در نمونه برداری دکتر از ناحیه غیر طبیعی نمونه برمیدارد.

نمونه برداری برای بررسی سرطان معده اغلب از طریق آندوسکوپی فوقانی انجام میشود. اگر دکتر یک بخش غیر طبیعی در لایه پوشاننده سطح داخلی معده ببیند، با کمک ابزارهای برش از طریق آندوسکوپی بخشی از آن را به عنوان نمونه برمیدارد. برخی از سرطانهای معده در عمق دیواره معده نفوذ کرده اند در نتیجه برداشتن نمونه با آندوسکوپی معمولی سخت است. اگر پزشک شک داشته باشد که سرطان در عمق دیواره معده قرار دارد ممکن است سونوگرافی آندوسکوپی برای هدایت سوزن باریک توخالی در دیواره معده برای برداشتن نمونه، استفاده شود. نمونه برداری را میتوان از بخشهایی از معده مانند غدد لنفاوی مجاور یا نواحی مشکوک در بخشهای دیگر بدن انجام داد که احتمال گسترش سرطان در آن وجود دارد.

بررسی نمونه برداشته شده از معده

نمونه ای که طی بیوپسی برداشته شده است به آزمایشگاه ارسال میشود تا در زیر میکروسکوپ بررسی شود. در این آزمایش مشخص میشود آیا نمونه حاوی سرطان است یا نه و اگر چنین است سرطان از چه نوعی است (برای مثال نوع آن ممکن است آدنوکارسینوم، کارسینوئید، تومور استرومال دستگاه گوارش یا لنفوم باشد).

در صورتی که برخی انواع سلولهای سرطانی در نمونه مشاهده شود، آزمایشهای بیشتری ممکن است لازم باشد. مثلا باید مشخص شود چه مقدار پروتئین تحریک کننده رشد که به آن HER2 گفته میشود، وجود دارد. تومورهایی که میزان این پروتئین در آنها بیشتر است، HER2 مثبت نامیده میشوند.

برای درمان آن دسته از سرطانهای معده که HER2 مثبت هستند، از داروهایی استفاده میشود که این پروتئین را هدف قرار میدهند (مثل هرسپتین).

به دو روش مختلف نمونه ممکن است مورد آزمایش قرار بگیرد:

ایمنوهیستوکمیستری (Immunohistochemistry ) که به اختصار به آن آی اچ سی ( IHC ) گفته میشود: در این تست آنتی بادیهای خاصی که به پروتئین HER2 میچسبند به نمونه داده میشوند. اگر پروتئینهای HER2 زیادی وجود داشته باشد باعث تغییر رنگ سلولها میشود. این تغییر رنگ را میتوان زیر میکروسکوپ مشاهده کرد. نتایج این آزمایش به صورت صفر، 1+، 2+ یا 3+ گزارش میشود.

هیبرید کردن در جای فلورسانس که به اختصار به آن فیش (FISH) گفته میشود: در این آزمایش از فلورسانس استفاده میشود و بخشی از دی ان ای که به طور اختصاصی به نسخه های ژن HER2 در سلول میچسبد، در زیر میکروسکوپ قابل شناسایی است. معمولا اول آی اچ سی استفاده میشود.

اگر نتیجه صفر یا 1+ باشد، سرطان HER2 منفی در نظر گرفته میشود. افرادی که تومور HER2 منفی دارند، با داروهای هدفمند مثل هرسپتین که این پروتئین را هدف قرار میدهد، تحت درمان قرار نمیگیرند. اگر نتیجه تست 3+ باشد، سرطان HER2 مثبت در نظر گرفته میشود. این بیماران ممکن است تحت درمان با داروهایی مثل هرسپتین قرار بگیرند. اگر نتیجه آزمایش 2+ باشد وضعیت HER2 تومور مشخص نیست. اغلب نیاز به آزمایش FISH می باشد.

همچنین این امکان وجود دارد که تومور بررسی شود تا مشخص شود آیا مقدار خاصی پروتئین ناظر ایمنی به نام PD-L1 دارد یا نه. اگر نتیجه مثبت باشد تومور ممکن است تحت درمان با داروی مهار ناظر ایمنی مانند پمبرولیزوماب قرار بگیرد. این نوع درمان در صورتی که درمانهای دیگر موثر نباشند ممکن است استفاده شود.

لاپاراسکوپی

لاپاراسکوپی معمولا تنها پس از این که سرطان معده شناسایی شده است، انجام میشود. اگر چه سی تی اسکن و ام آر آی میتوانند تصاویر دقیقی از داخل بدن تهیه کنند اما ممکن است برخی انواع تومور به خصوص تومورهای بسیار کوچک در این اسکنها شناسایی نشوند. ممکن است پزشک پیش از هر گونه عمل جراحی معده، لاپاراسکوپی را برای تایید وجود سرطان در معده و محدود بودن آن به معده انجام دهد. همچنین ممکن است پیش از شیمی درمانی یا پرتو درمانی که قبل از جراحی معده تجویز شده است، لاپاراسکوپی انجام شود.

 

آزمایشهای تصویر برداری

انواع تصویر برداری برای سرطان معده ممکن است استفاده شود از جمله تصاویر حاصل از پرتوی ایکس، میدا مغناطیسی، امواج صوتی یا مواد رادیواکتیو. تصویر برداری به دلایل مختلف از جمله موارد زیر انجام میشود:

تشخیص ناحیه مشکوک

تعیین میزان گسترش سرطان

تعیین کارایی درمان

  • تصویر برداری دستگاه گوارش فوقانی با بلع باریوم

در این روش از پرتوی ایکس استفاده میشود تا آستر مری، معده و اولین بخش روده کوچک بررسی شود. این آزمایش کمتر از آندوسکوپی استفاده میشود چرا که برخی از نواحی ناهنجاری را در آن نمیتوان شناسایی کرد و امکان نمونه برداری در آن وجود ندارد. اما روش کم تهاجمی تری نسبت به آندوسکوپی است و ممکن است در برخی شرایط مفید باشد. در این آزمایش بیمار یک محلول سفید رنگ گچ مانند حاوی ماده ای به نام باریوم مینوشد. باریوم آستر مری ، معده و روده کوچک را میپوشاند و تصاویر پرتوی ایکس از این بخشها گرفته میشود. از آنجایی که پرتوی ایکس نمیتواند از پوشش باریوم عبور کند، هر گونه ناهنجاری در آستر دستگاه گوارش فوقانی را واضح نشان میدهد.

برای تشخیص زود هنگام سرطان معده ممکن است تکنیک دابل کنتراست استفاده شود. در این تکنیک پس از بلع باریوم لوله باریکی از حلق وارد معده میشود و هوا به داخل پمپ میشود. این باعث میشود پوشش باریوم بسیار نازک شود بنابراین حتی کوچکترین ناهنجاریها را میتوان شناسایی کرد.

  • توموگرافی کامپیوتری یا سی تی اسکن

در سی تی اسکن از پرتوی ایکس استفاده میشود تا تصاویر دقیقتری از مقاطع مختلف بدن تهیه شود. در سی تی اسکن بر خلاف عکس پرتوی ایکس معمولی، تصاویر دقیقی از بافتهای نرم به دست می آید. سی تی اسکن معده را نسبتا واضح نشان میدهد و اغلب میتواند محل سرطان را تایید کند. همچنین سی تی اسکن اندامهای نزدیک معده مثل کبد و غدد لنفاوی و اندامهای دور که ممکن است سرطان به آنها رسیده باشد را نشان میدهد. سی تی اسکن کمک میکند مرحله سرطان مشخص شده و بهترین روش درمانی بر اساس آن تعیین شود.

نمونه برداری سوزنی با هدایت سی تی اسکن – از سی تی اسکن میتوان جهت هدایت سوزن نمونه برداری در ناحیه مشکوک به سرطان استفاده کرد. در این روش بیمار بر روی تخت اسکن دراز میکشد و دکتر سوزن نمونه برداری را به سمت توده مشکوک، هدایت میکند. اسکن دائما انجام میشود تا زمانی که سوزن به توده برسد. نمونه برداری با سوزن ریز (فاین نیدل) یا نمونه برداری با سوزن توخالی (کور نیدل) که یک استوانه باریک از نمونه را برمیدارد انجام میشود تا بعدا نمونه در زیر میکروسکوپ بررسی شود.

  • ام آر آی

تصویر برداری رزونانس مغناطیسی که به اختصار به آن ام آر آی گفته میشود تصاویر دقیقی از بافتهای نرم داخل بدن ایجاد میکند اما در آن به جای پرتوی ایکس از امواج رادیویی و مغناطیسی قوی استفاده میشود.

  • پت اسکن

در پت اسکت که مخفف اسکن توموگرافی گسیل پوزیترون است ، نوعی قند رادیواکتیو به بدن تزریق میشود که بیشتر آن در سلولهای سرطانی جمع میشود. دوربین مخصوصی برای دریافت تصویر از ناحیه رادیواکتیو ایجاد شده در بدن، استفاده میشود. این تصویر به دقت سی تی و ام آر آی نیست اما نواحی احتمالی گسترش سرطان در همه بخشهای بدن را به یکباره بررسی میکند.

برخی از دستگاههای جدیدتر پت اسکن و سی تی اسکن را همزمان انجام میدهند. به این ترتیب دکتر میتواند تصاویر را با دقت بالاتر و وضوح بیشتری ببیند.

پت اسکن گاهی اوقات در مواردی که پزشک تصور میکنن سرطان گسترش یافته اما نمیداند در کجای بدن باید آن را پیدا کند، موثر واقع میشود.

اگر چه کیفیت تصاویر به اندازه سی تی یا ام آر آی نیست اما اطلاعات مفیدی راجع به کل بدن در اختیار پزشک قرار میدهد. اگر چه پت اسکن برای پیدا کردن نواحی گسترش سرطان مفید است اما در برخی انواع سرطان معده همیشه موثر نیست چرا که این انواع گلوکز زیادی جذب نمیکنند.

 

  • عکس پرتوی ایکس سینه

این کار برای این انجام میشود که مشخص شود آیا سرطان به ریه ها رسیده است یا نه. همچنین ممکن است مشخص شود آیا بیماری قلبی یا ریوی جدی وجود دارد یا نه. اگر سی تی اسکن سینه قبلا انجام شده باشد نیازی به این کار نیست.

 

تستهای آزمایشگاهی

هنگامی که پزشک به دنبال علائم سرطان معده میگردد احتمالا آزمایش خون نیز تجویز میکند تا علائمی مانند کم خونی که ممکن است در اثر خونریزی سرطان معده باشد را مشخص نماید. آزمایش مدفوع نیز ممکن است برای بررسی وجود خون در مدفوع که با چشم غیر مسلح دیده نمیشود، انجام شود. ممکن است پزشک در صورت مشاهده سرطان، توصیه کند آزمایشهای دیگری نیز انجام شود به خصوص اگر قرار است جراحی داشته باشید. مثلا آزمایش خون برای بررسی عملکرد و سلامت کبد و کلیه ها و وضعیت انعقاد خون انجام میشود. اگر قرار است جراحی کنید یا داروهایی مصرف کنید که بر قلب تاثیر میگذارند، احتمالا باید به متخصص قلب مراجعه کنید و نوار قلبی و اکو انجام دهید تا عملکرد قلبتان مشخص شود.

 

دکتر بهزاد رحمانی 

دسته ها: مقاله ها

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از تائید مدیریت منتشر می شود.
 

آخرین نوشته ها